Türkçe’nin kültürel izleri sözlükte buluştu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, UNESCO tarafından her yıl 21 Şubat’ta kutlanan Memleketler arası Ana Lisan Günü kapsamında Yunus Emre Enstitüsü tarafından düzenlenen Dünya Lisanlarında Türkçe Projesi’nin tanıtım toplantısına katıldı.

Toplantıda, Ulusal Eğitim Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Celile Eren Ökten, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Lideri Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy ile Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy, Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanı Abdulhadi Turus, Atatürk Kültür, Lisan ve Tarih Yüksek Kurumu Lideri, Büyükelçi Prof. Dr. Derya Örs ve Türk Dil Kurumu Lideri Prof. Dr. Osman Mert yer aldı.

Tanıtım programında konuşan Bakan Ersoy, “Dünya Dillerinde Türkçe” sözlüğünün sırf bir referans yapıtı değil; sözlerin izlerini sürerek tarih boyunca kurulan temasların ve ortak yaşanmışlıkların kültürel hafızasını yansıtan kapsamlı bir çalışma olduğunu tabir etti.

Bakan Ersoy, medeniyetleri ayakta tutan en kıymetli ögenin lisan olduğunu vurgulayarak “Türkçe, tarih boyunca geniş bir coğrafyada varlık göstermiş; ticaret yollarında, ilim meclislerinde, kent meydanlarında, mutfaklarda ve zanaat atölyelerinde dolaşmış bir lisandır.” dedi.  

Dilin sonları aşan kalıcı bir tesir oluşturduğunu belirten Ersoy, sözlerin birden fazla vakit fetihlerden daha kalıcı izler bıraktığını lisana getirdi.

TÜRKÇE’NİN İZLERİ

Konuşmasında Türkçenin farklı lisanlara bıraktığı izlere dikkat çeken Ersoy, Kosova’dan Saraybosna’ya, Üsküp’ten Atina’ya ve Sofya’ya uzanan geniş coğrafyada Türkçe kökenli sözlerin günlük ömürde hala kullanıldığını tabir ederek şunları söyledi: 

“Bugün Kosova’da kahvenizi fincanla değil de fincani ile içersiniz. Saraybosna’da alışverişin kalbi hala çarşı’da atar. Üsküp’te bir dükkanın tabelasında dukan sözüyle karşılaşırsınız. Atina sokaklarında bakali sesini duyarsınız; Bükreş’te ciorbă diye söylem edilen çorba sözü elbette tanıdık gelir. Sofya’da ise yoğurt sözü artık o lisanın doğal bir modülü olmuştur.” 

RAKAMLAR KONUŞTU: TÜRKÇE BALKAN LİSANLARINDA GÜÇLÜ BİÇİMDE YAŞIYOR

Çalışmanın ortaya koyduğu bilgilerin kimi lisanlarda iki bini aşan, kimilerinde ise bin beş yüzün üzerinde Türkçe kökenli sözün kullanımda olduğunu gösterdiğini belirtti.

Dünya Lisanlarında Türkçe sözlüğünün, farklı lisanlarda yaşayan Türkçe kökenli kelam varlığını sistematik biçimde kayda geçiren ilmi bir envanter niteliği taşıdığını söyleyen Ersoy, şunları kaydetti: 

“Burada dikkat alımlı olan konu, sözlerin yaşayan bir öge olarak ele alınmış olmasıdır. Bu yapıtta gündelik hayatta kullanılan, konuşma ve yazı lisanında karşılığı bulunan sözler temel alınmıştır. Böylece ortaya, geçmişe ilişkin bir listeden çok bugünün canlı lisan gerçekliğini yansıtan bir tablo çıkmıştır. Bu yaklaşım, çalışmaya hem bilimsel güvenilirlik hem de çağdaş bir perspektif kazandırmıştır.”

KÜLTÜREL DİPLOMASİ VE TÜRKÇE VİZYONU

Yunus Emre Enstitüsünün Türkçeyi sırf bir lisan öğretimi aracı değil, kültürel temas tabanı olarak ele aldığını belirten Ersoy, Türkçe öğrenen bireylerin birebir vakitte bir düşünme biçimi ve tarih algısıyla da temas kurduğunu söz etti. Ersoy, “Dünya Lisanlarında Türkçe yapıtı, Enstitümüzün bu vizyonunun da güçlü bir göstergesidir aslında.” dedi.

Kültürel diplomasinin ülkelerin en değerli yumuşak güç ögelerinden biri olduğunu lisana getiren Ersoy, ortak sözlerin, ortak kavramların, ortak anıların memleketler arası alakalarda görünmeyen lakin tesirli bir bağ oluşturduğunu söyledi. Ersoy, sözlüğün o bağın bilimsel temsiline katkı sunduğunu lisana getirdi.

Türkçenin tarihi derinliğini ve coğrafik genişliğini datalarla ortaya koyan bu çalışmanın, akademik dünyaya yeni araştırma alanları açmasını temenni eden Ersoy, emeği geçen bilim beşerlerine ve kurum mensuplarına teşekkür ederek kelamlarını tamamladı.

ANA LİSAN VE KÜLTÜREL HAFIZA VURGUSU

Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy ise tanıtımda yaptığı konuşmada, 21 Şubat Memleketler arası Ana Lisanı Günü’ne değinerek ana lisanının insanın dünyayı anlamlandırdığı birinci taban olduğunu söyledi. 

Dilin kültürün jenerasyondan nesile aktarılmasındaki temel rolüne dikkat çeken Aliy, “Dünya Lisanlarında Türkçe” çalışmasının Türkçenin hafızasını dünyanın dört bir tarafında görünür kılacağını, geçmişle gelecek ortasında köprü kuracağını tabir etti. 

Aliy, projeye katkı sunan akademisyenlere ve araştırmacılara teşekkür ederek yapıtın bilim dünyası için kalıcı bir müracaat kaynağına dönüşmesini ve uzun yıllar bilim dünyasına hizmet etmesini temenni etti.